Ask the Expert
|
Feedback
|
About us
|
Contact us
|
Pratibha Home


ఆర్థిక రంగం

వాణిజ్యంలోనూ అదే పెడసరం

* అమెరికా నియంత్రిత విధానాలతో చేటు

విదేశీ వాణిజ్యం దేశ ఆర్థికాభివృద్ధికి ఒక మూలస్తంభం. ప్రపంచంలో ఇప్పుడు అభివృద్ధి చెందిన దేశాల ప్రగతిలో విదేశీ వాణిజ్యం గణనీయమైన పాత్ర పోషించిందనేది చారిత్రక సత్యం. ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోదీ ఇటీవల నీతి ఆయోగ్‌ అయిదో వార్షిక సదస్సులో మాట్లాడుతూ 2024 నాటికల్లా భారత్‌ అయిదు లక్షల డాలర్ల ఆర్థిక వ్యవస్థగా రూపొందాలని, అది సాధించడంలో విదేశీ వాణిజ్యానిదే ప్రధాన పాత్ర అని నిర్దేశించారు. ఇది సాధించాలంటే ప్రపంచ దేశాల మధ్య స్వేచ్ఛావాణిజ్య వాతావరణాన్ని పెంపొందించాల్సిన అవసరం ఉంది. కానీ, ప్రస్తుతం ప్రపంచ దేశాలు, ముఖ్యంగా అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు, నియంత్రిత వాణిజ్యం వైపు అడుగులేస్తున్నాయి. ఈ దిశగా డొనాల్డ్‌ ట్రంప్‌ అధ్యక్షతన అమెరికా ముందంజలో ఉంది. మొన్నటికి మొన్న చైనా దిగుమతులపై సుంకాలు పెంచి, వాణిజ్య యుద్ధానికి తెరతీసింది. తరవాత భారత్‌ విషయంలోనూ ఉద్రిక్త వాతావరణాన్ని సృష్టించేందుకు సిద్ధమైంది. ఫలితంగా అమెరికా, భారత్‌ పరస్పరం ప్రతీకార చర్యగా దిగుమతి సుంకాలు అధికంగా విధించుకుంటున్నాయి. దీనివల్ల షేర్‌ మార్కెట్లూ పడిపోతున్నాయి. ఇదే కొనసాగితే, రెండు దేశాల ఆర్థికాభివృద్ధికి నష్టం వాటిల్లే అవకాశం ఉంది.

అమెరికా- భారత్‌కు రెండో అతిపెద్ద దిగుమతిదారు, మూడో అతిపెద్ద ఎగుమతిదారు. భారత్‌- అమెరికాకు 15వ అతిపెద్ద దిగుమతిదారు, 11వ అతిపెద్ద ఎగుమతిదారు. 2018లో రెండు దేశాల మధ్య మొత్తం వాణిజ్యం విలువ 14,200 కోట్ల డాలర్ల పైచిలుకే. ఇందులో సుమారు 62 శాతం వస్తువుల రూపంలో, మిగతా 32 శాతం సేవల రూపంలో జరుగుతోంది. మన దేశ వాణిజ్య మిగులు సుమారు 2,400 కోట్ల డాలర్లు. రెండుదేశాల మధ్య వాణిజ్యంలో భారత్‌ ఎప్పుడూ వాణిజ్య మిగులును కలిగిఉండటం అమెరికాకు కొరుకుడుపడని విషయం. అమెరికా నిర్వహించే మొత్తం ప్రపంచ వాణిజ్యంలో భారత్‌తో చేసేది కేవలం రెండు శాతం. కానీ, వేగంగా వృద్ధి చెందుతున్న ఆర్థిక వ్యవస్థ, పెరుగుతున్న మధ్యతరగతి ప్రజానీకం వల్ల భవిష్యత్తులో అమెరికా ఉత్పత్తులకు భారత్‌ పెద్ద విపణిగా కనిపిస్తోంది. 2014లో ఒప్పందం ప్రకారం రెండు దేశాల మధ్య వస్తుసేవల ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యం 50 వేలకోట్ల డాలర్లకు చేరాలనే లక్ష్యాన్ని నిర్దేశించారు. దాని అమలులో మాత్రం చిత్తశుద్ధి చూపించక, భారత్‌ను లొంగదీసుకోవాలనే అమెరికా యథాశక్తి ప్రయత్నిస్తోంది.

ఇష్టానుసారంగా సుంకాల పెంపు
ప్రస్తుతం అమెరికాలో డొనాల్డ్‌ ట్రంప్‌ అధ్యక్షతన దేశ ఆర్థిక పరిస్థితి మరింత కుంటువడింది. నిరుద్యోగం పెరిగి, వాణిజ్య లోటు ఎక్కువైంది. దీంతో ఆ దేశం నియంత్రిత వాణిజ్యం వైపు మరింత వేగం పెంచింది. ఈ క్రమంలోనే వాణిజ్య లోటు ఎక్కువగా ఉన్న చైనా దిగుమతులపై సుంకాలు పెంచింది. దీనివల్ల అమెరికాకు భారత్‌ నుంచి ఎగుమతులు పెరిగి, భారత్‌ లాభపడుతుందని విశ్లేషకులు భావించినా, అందుకు విరుద్ధంగా భారత్‌ నుంచి వచ్చే దిగుమతులమీదా అమెరికా సుంకం పెంచసాగింది. మొదట దేశ రక్షణ నెపంతో అమెరికా మనదేశం నుంచి దిగుమతి చేసుకునే ఉక్కు, అల్యూమినియం ఇతర లోహ సంబంధిత వస్తువులపై 21.90 కోట్ల డాలర్ల మేర సుంకాలను పెంచింది. చర్చలు విఫలమైన తరవాత ప్రతీకార చర్యగా భారత్‌ కూడా అమెరికానుంచి దిగుమతి చేసుకునే 28 రకాల వస్తువులపై అదే స్థాయిలో సుంకం విధించింది. తమ ఉత్పత్తులకు సమాన రీతిలో మార్కెట్‌ కల్పించడంలేదన్న నెపంతో 1976 నుంచి కొనసాగుతున్న జనరలైజ్డ్‌ సిస్టం ఆఫ్‌ ప్రిఫరెన్స్‌ (జీఎస్‌పీ) ద్వారా లబ్ధి పొందే దేశాలజాబితా నుంచి భారత్‌ను అమెరికా తొలగించింది. జీఎస్‌పీ విధానంలో అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు, అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల నుంచి కొన్ని రకాల వస్తువులను... ముఖ్యంగా ముడిపదార్థాలను తక్కువ సుంకంతో లేదా సుంకాలు లేకుండా దిగుమతి చేసుకుంటాయి. ఇది అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల ఆర్థికాభివృద్ధికి తోడ్పడుతుంది. అమెరికా, ఐరోపా సమాఖ్య దేశాలు, జపాన్‌ వంటి అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు జీఎస్‌పీని అమలు చేస్తున్నాయి.

అమెరికా జీఎస్‌పీ వల్ల సుమారు 120 అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలు లబ్ధిదారులుగా ఉన్నాయి. 2018లో జీఎస్‌పీ కింద భారత్‌ నుంచి అమెరికా దిగుమతి చేసుకునే మొత్తం వస్తువుల విలువ 630 కోట్ల డాలర్లు. మొత్తం జీఎస్‌పీ దిగుమతుల్లో ఇది 11 శాతం. జీఎస్‌పీ నుంచి తొలగించడం వల్ల, భారత్‌ అమెరికాకు జీఎస్‌పీ కింద ఎగుమతి చేసే 1,900 రకాల వస్తువులపై ఒకటి నుంచి ఏడు శాతం దిగుమతి సుంకం విధించడం వల్ల 19 కోట్ల డాలర్ల భారం పెరుగుతుంది. దీనివల్ల మనదేశ ఎగుమతిదారులకే కాకుండా, అమెరికా దిగుమతిదారులకూ నష్టం వాటిల్లుతుంది. ఆయా వస్తువులను ముడిపదార్థాలుగా ఉపయోగించే కంపెనీల ఉత్పత్తి, ఉపాధి, ఎగుమతుల సామర్థ్యం దెబ్బతింటుంది. అందువల్లే అమెరికాలో కొంతమంది చట్టసభ సభ్యులు జీఎస్‌పీ నుంచి భారత్‌ తొలగింపును వ్యతిరేకిస్తూ, దీనిపై పునరాలోచించాలని అభ్యర్థించారు.

భారత్‌ను జీఎస్‌పీ నుంచి అమెరికా తొలగించడానికి కారణం- వారి నాలుగు రకాల ఉత్పత్తులకు (వైద్య పరికరాలు, పాల ఉత్పత్తులు, టెలికాం పరికరాలు, ఈ-కామర్స్‌ సంబంధిత వినియోగదారుల సమాచారం) మన మార్కెట్‌ను పూర్తిగా తెరవకపోవడం. గుండె శస్త్రచికిత్సలో ఉపయోగించే స్టెంట్స్‌ వంటి వైద్య పరికరాలను అమెరికా నుంచే ఎక్కువగా దిగుమతి చేసుకుంటున్నాం. భారత ప్రభుత్వం వాటి ధరలను నియంత్రించడం అమెరికా కంపెనీలకు ఆమోదయోగ్యంగా లేదు. పాల సంబంధిత వస్తువుల దిగుమతుల విషయంలో, జంతువులరక్తమాంసాలు కలిసిన ఆహారం తిన్న పశువుల నుంచి లభ్యమయ్యే పాల ఉత్పత్తులను భారత్‌ నివారించడం అమెరికా పాలఉత్పత్తుల కంపెనీలకు రుచించడంలేదు. మన దేశంలో ఈ అంశం మత సంస్కృతుల దృష్ట్యా సున్నితమైంది. కాబట్టి, వాటి దిగుమతులకు అవకాశం కల్పించలేదు. ఇక టెలికాం సంబంధిత పరికరాల మీద కస్టమ్‌ సుంకాలను మరింత తగ్గించాలనే అమెరికా డిమాండుకు భారత్‌ తలొగ్గకపోవడం, మన దేశ ఈ-కామర్స్‌ సంబంధిత వినియోగదారుల సమాచారాన్ని అమెరికా బహుళ జాతి కంపెనీలకు అందనివ్వకుండా మన దేశం చట్టం తేవాలనుకోవడం అమెరికా కంపెనీలకు మింగుడుపడటం లేదు.

నియమాలకు విరుద్ధం...
దేశాల మధ్య స్వేచ్ఛావాణిజ్యాన్ని పెంపొందించి, పరిరక్షించాలనే ఉద్దేశంతో 1995లో ‘ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ’ను స్థాపించారు. ఈ సంస్థ ఏర్పాటులో పెద్దన్న పాత్ర పోషించిన అమెరికాయే ఇప్పుడు దాని నియమాలకు వ్యతిరేకంగా పనిచేస్తోంది. దేశాల మధ్య స్వేచ్ఛావాణిజ్య ఉల్లంఘనలపై ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ ఫిర్యాదు చేస్తే వాటి నిమిత్తం పని చెయ్యాల్సిన ‘వివాదాల పరిష్కార సంస్థ’ కఠిన చర్యలు తీసుకునే స్థితిలో లేదు. అత్యున్నత సమస్యలను పరిష్కరించే ‘అప్పిలేట్‌ బోర్డు’ సైతం తగినంత మంది న్యాయవాదులు లేక సరిగ్గా పనిచేయడం లేదు. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో, సభ్య దేశాలు వాణిజ్య ఉల్లంఘనలు జరిగినప్పుడు ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థకు ఫిర్యాదు చేసే బదులు, పక్క మార్గాలను ఎంచుకుంటున్నాయి. ఒక దేశాన్ని జీఎస్‌పీ నుంచి తొలగించడం ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ నియమాల ప్రకారం ‘నాన్‌-ప్రిఫరెన్షియల్‌ ట్రీట్‌మెంట్‌’ కిందకు వస్తుంది. దీని ప్రకారం మనదేశం ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థకు చెందిన వివాద పరిష్కార సంస్థకు ఫిర్యాదు చేసే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ, అక్కడ న్యాయం లభించే అవకాశం లేదనే భావనతో, దీర్ఘకాల సత్సంబంధాలను దృష్టిలో పెట్టుకుని మన దేశం చర్యలు తీసుకోవడంలేదు. 2003లో ఇదే విషయంలో మనదేశం ఐరోపా యూనియన్‌కు వ్యతిరేకంగా ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ వివాద పరిష్కార సంస్థలో కేసు గెలిచింది. కాబట్టి, ఇప్పుడూ భారత్‌ ఈ అవకాశాన్ని వదులుకోకూడదు.

అమెరికా తనకు లాభసాటిగా ఉన్నంతవరకు స్వేచ్ఛావాణిజ్య సూత్రాన్ని వల్లెవేసింది. ఇప్పుడు అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలు- అనేక సంస్కరణల ప్రయాసలకోర్చి, తమ నవకల్పనలు, చవకైన శ్రామిక శక్తితో తయారుచేసిన వస్తు సేవలతో ప్రపంచ వాణిజ్యంలో అవకాశాలను అందిపుచ్చుకొంటున్నాయి. ఇదే సమయంలో అమెరికా నియంత్రిత వాణిజ్యం వైపు అడుగులేస్తోంది. స్వేచ్ఛా వర్తక వాణిజ్యంలో ఇలాంటి పోకడలకు వ్యతిరేకంగా భారత్‌ మిగతా దేశాలను కలుపుకొని ముఖ్యంగా బ్రిక్స్‌ వంటి సంస్థల సాయంతో గట్టిగా దౌత్య పరమైన పోరాటం చేయవలసిన అవసరం ఉంది. భారత్‌ కూడా అమెరికాకు ఎగుమతులు చేసే వస్తువుల రకాలను మార్చవలసిన అవసరం ఉంది. ఇప్పటికీ అమెరికాకు ముడిసరకులు ఎగుమతి చేసే దేశంగానే భారత్‌ ఉంది. అలాకాకుండా, అదనపు విలువ జోడించిన అంతిమ స్థాయి మూలధన, వినియోగ వస్తువులను ఎగుమతి చేసే స్థాయికి ఎదగాలి. ఎగుమతులను ప్రోత్సహించే అన్ని రకాల మౌలిక సదుపాయాలను యుద్ధప్రాతిపదికన కల్పించాలి. అప్పుడే ఎగుమతులు దిగుమతులు ఇనుమడించి ప్రపంచ వాణిజ్య రంగం భారత్‌లోనూ ఊపందుకుంటుంది. ప్రధాని మోదీ కలలు కంటున్న ఆర్థికాభివృద్ధికి అది ఎంతగానో దోహదపడుతుంది.

 


- డాక్టర్‌ చీరాల శంకర్‌ రావు
(రచయిత- ఆర్థిక రంగ నిపుణులు)
Posted on 25-06-2019