Ask the Expert
|
Feedback
|
About us
|
Contact us
|
Pratibha Home


జాతీయం

పాతాళానికి పడిపోయిన జలమట్టాలు...

దేశవ్యాప్తంగా భూగర్భ జలమట్టాలు వేగంగా పాతాళానికి పడిపోతున్న తీరు ఆందోళన కలిగిస్తోంది. భూగర్భ జలాల్ని విచక్షణ రహితంగా వాడుకోవడం ఒకెత్తు. వాననీరు భూమిలోకి ఇంకేందుకు, తద్వారా మట్టాలు పెరిగేందుకు వీలుగా ప్రయత్నాలు సాగించకపోవడం మరొకెత్తు. ఫలితంగా పరిస్థితి పోనుపోను తీవ్రరూపం దాలుస్తోంది. కొన్ని నిర్దిష్ట చర్యలు తక్షణం చేపడితే తప్ప స్థితిగతులు మారవంటూ, ఆ మేరకు మార్గనిర్దేశం చేస్తున్న వ్యాసమిది...

వేసవి వస్తోందంటే వెనువెంటనే అందరికీ గుర్తుకొచ్చేది నీటికొరత. భారతదేశంలో ఎన్ని నదులు ఉన్నా తాగడానికి, వ్యవసాయానికి వినియోగించే నీటి వనరుల్లో అధిక భాగం భూగర్భ జలాలదే. సుమారు 85శాతం తాగడానికి, 65శాతం వ్యవసాయానికి భూగర్భ జలాలనే వాడుతున్నారు. భూగర్భంలో నీటి ఉనికిని గుర్తించడం అంత తేలికైన విషయం కాదు. వైవిధ్య భరిత వర్షపాతం, భౌగోళిక పరిస్థితులు, భూగర్భ శిలలతో కూడిన సువిశాలమైన దేశం భారత్‌. ఉదాహరణకు- దేశంలో సగటు వర్షపాతం 1,170 మిల్లీమీటర్లు. ఈశాన్య భారతంలో అత్యధిక సగటు వర్షపాతం (మేఘాలయ-11,000 మి.మీ.), మధ్య భారతంలో అత్యల్ప సగటు వర్షపాతం (రాజస్థాన్‌-100 మి.మీ.) నమోదవుతోంది. భౌగోళికంగా, దేశం ఉత్తర ప్రాంతాలు ఎత్తుగా, దక్షిణ ప్రాంతాలు పల్లంగా ఉన్నాయి. తూర్పు కనుమల ఎత్తు(సగటు 600మీటర్లు)కన్నా పశ్చిమ కనుమల ఎత్తు (సగటు 1,100మీటర్లు) ఎక్కువ. భూ ఉపరితల వాలును అనుసరించి దేశంలోని ఇంచుమించు అన్ని నదులు తూర్పు దిశగా ప్రవహించడానికి కారణమిదే. పశ్చిమ కనుమల ఎత్తువల్ల నైరుతి రుతుపవన వర్షాల ప్రభావం తగ్గి, తూర్పు దిశగా ఉన్న పలు ప్రాంతాల్లో (ఉదాహరణ- ఉత్తర కర్ణాటక) వర్షపాతం తగ్గుతోంది. భూగర్భంలోని శిలలు దేశమంతటా ఒకేవిధంగా లేవు. దేశంలో మూడోవంతు భాగం ప్రధానంగా మధ్య, దక్షిణ భారత ప్రాంతాలు గ్రానైట్‌, బసాల్ట్‌, సిస్టు, ఇసుకరాయి లాంటి కఠినమైన శిలలతో విస్తరించి ఉన్నాయి. తక్కువ కఠినంగా ఉండే ఇసుకరాయి, సున్నపురాయి లాంటివి వింధ్య పర్వత ప్రాంతాలు, వదులుగా ఉండే మట్టి, ఇసుక గ్రావెల్‌ లాంటివి గంగా, గోదావరి నదీపరీవాహక ప్రాంతాల్లోనూ ఉన్నాయి. ఈ సహజ వైవిధ్యాల వల్ల భూగర్భ జలాలు ఒక్కొక్క ప్రాంతంలో ఒక్కొక్క విధంగా లభిస్తున్నాయి. కొన్నిచోట్ల అసలు వీటి ఉనికే ప్రశ్నార్థకంగా మారింది.

నీటికి కటకట

దేశీయ తలసరి వార్షిక నీటి లభ్యతతో పోల్చితే ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో తలసరి వార్షిక నీటిలభ్యత చాలా తక్కువ. దేశంలో 1951 నుంచి 2001 వరకు తలసరి వార్షిక నీటిలభ్యత 5,177నుంచి 1,820ఘనపు మీటర్లకు తగ్గితే, ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో 3,600నుంచి 1,400 ఘ.మీ.లకు పడిపోయింది. నీరు అటు తాగటానికి, వ్యవసాయానికి, ఇటు పరిశ్రమలకు సరిగా అందక నానా ఇబ్బంది పడాల్సి వస్తోంది. ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో పల్లెల్లో 85శాతం, పట్టణాల్లో 35శాతం గృహావసరాలకు, పరిశ్రమలకు వినియోగించే నీటిలో 50శాతం భూగర్భ జలమే. వర్షపునీళ్లే భూగర్భజలాలకు ప్రధాన వనరులు. నైరుతి రుతుపవనాల ద్వారా కురిసే సగటు వర్షపాతం ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోకన్నా తెలంగాణలో 22శాతం (187 మి.మీ.) అధికం. దీనికి ప్రధాన కారణం- ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో నైరుతి దిశగా ఉండే అనంతపురం తదితర ప్రదేశాలు 'వర్షపు నీడ ప్రాంతం' కిందకు రావటమే. పశ్చిమ కనుమల ఎత్తు ప్రభావం వల్లే అనంతపురం తదితర ప్రదేశాల్లో వర్షం చాలా తక్కువగా (సుమారు 570మి.మీ.) నమోదవుతోంది. దీనికితోడు అక్కడ ఉండే రాతినేల వల్ల సగటు భూగర్భ జలమట్టాల లోతు 2010లో 8.33 మీటర్లు ఉంటే, అది 2014నాటికి 16.79 మీటర్లకు పడిపోయింది. ఈశాన్య రుతుపవన వర్షాలు తెలంగాణలోకన్నా ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో 19శాతం (184మి.మీ.) ఎక్కువ. తెలంగాణలోకన్నా ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఈశాన్య రుతుపవనాల ప్రభావం అధికంగా ఉండటమే అందుకు కారణం. అందువల్లే సగటు భూగర్భ జలమట్టాలు రాయలసీమ ప్రాంతంలోకన్నా (8.33నుంచి 16.79మీటర్లు) తీరప్రాంతంలో తక్కువ లోతులో నమోదయ్యాయి. 2010లో 4.15మీటర్ల నుంచి, 2014నాటికి 8.65 మీటర్లకు మాత్రమే తగ్గాయి.

భూగర్భ జలాల వినియోగాన్ని బట్టి ప్రతి ప్రాంతాన్ని నాలుగు రకాలుగా విభజిస్తారు. నీటి వినియోగం 70శాతంకన్నా తక్కువగా ఉంటే ఆ ప్రదేశాన్ని సురక్షిత వినియోగస్థాయి ప్రదేశంగా, 70శాతం నుంచి 90శాతం మధ్య ఉంటే మధ్యస్థ ప్రమాదకర వినియోగస్థాయి ప్రదేశంగా, 90శాతం నుంచి 100శాతం మధ్య ఉంటే ప్రమాదకర వినియోగస్థాయి ప్రదేశంగా, 100శాతంకన్నా ఎక్కువ ఉంటే అధిక వినియోగస్థాయి ప్రదేశంగా వ్యవహరిస్తారు. దీని ప్రకారం, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో 664 మండలాల్లో 86.45శాతం (574), తెలంగాణలో 464 మండలాల్లో 77.37శాతం(359) మండలాలు నీటి వినియోగంలో సురక్షిత స్థాయిలో ఉన్నాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో మధ్యస్థ ప్రమాదకర స్థాయిలో భూగర్భజలాలను వినియోగించే మండలాలు ఏడు (1.05శాతం), ప్రమాదకర వినియోగస్థాయి మండలాలు 42 (6.53శాతం), అధికస్థాయిలో నీటిని వినియోగించే మండలాలు 41 (6.17శాతం) ఉంటే, తెలంగాణలో మధ్యస్థ ప్రమాదకర స్థాయిలో నీటిని వినియోగించే మండలాలు ఎనిమిది (1.72శాతం), ప్రమాదకర స్థాయిలో నీటిని వినియోగించే మండలాలు 55 (11.85శాతం), అధికస్థాయిలో నీటిని వినియోగించే మండలాలు 42 (9.05శాతం) ఉన్నాయి. నానాటికీ తరిగిపోతున్న భూగర్భ జల వనరులను వృద్ధిచేయాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది. సంప్రదాయ ఆధునిక పద్ధతుల ద్వారా సేకరించిన సమాచారాన్ని భౌగోళిక సమాచార వ్యవస్థతో అనుసంధానించి, ప్రతి ప్రాంతంలో విధిగా భూగర్భ జలపటం తయారుచేయాలి. భూగర్భజలాలు ఏ దిశగా ప్రవహిస్తున్నాయో, అక్కడ ఎలాంటి భూగర్భ నీటిపొరలు ఉన్నాయో దీనిద్వారా సవివరంగా తెలుసుకోవచ్చు. దీంతో భూగర్భ జలాల ఉనికిని గుర్తించటం తేలిక అవుతుంది. సూక్ష్మ నదీ పరివాహక నిర్వహణ పద్ధతులను అమలుచేయడం సులభమవుతుంది.

కొండ ప్రాంతాల్లో సహజత్వాన్ని దెబ్బతీసే విధంగా కట్టడాలు నిర్మించడంవల్ల వర్షపాతం గణనీయంగా తగ్గుతోంది. భూగర్భజల వనరుల మీద దీని ప్రభావం స్పష్టంగా పడుతోంది. భూగర్భ జల సంరక్షణ కోసం కొండ ఎగువ ప్రాంతాల్లో రాక్‌ఫిల్‌ డ్యామ్‌లు, మధ్యప్రాంతాల్లో చెక్‌డ్యామ్‌లు, దిగువ ప్రాంతాల్లో కందకాలు నిర్మించాలి. సాదా ఉపరితల వాలు ఉన్న ప్రాంతాల్లో శాస్త్రీయంగా జల సంబంధ కారకాలను గుర్తించి, వాటిని అనుసరించి నీటిగుంతలు తీసినప్పుడే వర్షపు నీరు ఎక్కువ భాగం భూగర్భ జలంగా మారుతుంది. ఒకవేళ, భూ ఉపరితల పొరల్లో మట్టి ఉంటే, శిలల పగుళ్లు ఉన్న లోతు వరకు ఉన్న మట్టిని తొలగించి నీటి గుంతలు ఏర్పాటు చేస్తేనే భూగర్భ జల మట్టాలు పెరుగుతాయి. అలా వీలుకానప్పుడు, బావులలోనికి నేరుగా వర్షపు నీరు వెళ్లేలా గొట్టాలను అమర్చుకోవాలి. నదులు, కాల్వల మార్గాలు, చెరువులుండే ప్రదేశాలు ఆక్రమణలకు గురికాకుండా కట్టుదిట్టమైన చట్టాలను తీసుకురావాలి. ఇవి వీటి పరిసర ప్రాంతాల్లోని భూగర్భ జల వనరులు పెరగడానికి ఎంతగానో దోహదపడతాయి. అందువలన, లోతట్టు ఖాళీ ప్రదేశాల్లో చెరువులు ఎక్కువగా నిర్మించాలి. వాటిలో తరచూ పూడికలు తీయకపోతే, నీటి నిల్వలకు అంతరాయం ఏర్పడటమే కాకుండా, పరిసర ప్రదేశాల్లో భూగర్భ జలమట్టాలు పడిపోతాయి. అంతేకాకుండా, మితిమీరిన ఇసుక తవ్వకాలను అరికట్టకపోతే నదీ పరీవాహక ప్రాంతాల్లోని భూగర్భ జలమట్టాలు గణనీయంగా అడుగంటిపోతాయి. ప్రభుత్వాలు నదుల నీటిని సక్రమంగా వినియోగించుకొనే విధంగా పరస్పర సహకారంతో ముందుకు వెళితే, భూగర్భ జలాలపై ఒత్తిడి గణనీయంగా తగ్గుతుంది.

మేలుకోకుంటే ముప్పే

ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు, పరిశ్రమలు, వాణిజ్య సముదాయాలు, వైద్యశాలలు, సినిమా హాళ్లు, హోటళ్లు, ఇళ్ల లాంటి ప్రదేశాల్లో రోడ్లకు ఇరువైపులా పూర్తిగా కాంక్రీట్‌ నిర్మాణాలు చేపట్టకుండా ఉంటే, భూ ఉపరితలం బహిర్గతంగా ఉండి ఎక్కువ వర్షపు నీరు భూగర్భంలోకి ఇంకిపోతుంది. ఇలాంటి పద్ధతులను అవలంబిస్తేనే భూగర్భ జలమే కాకుండా, వాటి నాణ్యతా పెరుగుతుంది. నీటిని పొదుపుగా వాడటం, మురుగు నీటిని శుద్ధిచేసి, తిరిగి వ్యవసాయానికి, పరిశ్రమలకు, సాధారణ గృహావసరాలకు ఉపయోగించుకోవడం వల్ల భూగర్భ జలాలపై ఒత్తిడి తగ్గుతుంది. సముద్ర తీర ప్రాంతాల్లో విచ్చలవిడి నీటి వినియోగాన్ని నియంత్రించకపోతే భూగర్భ జల వనరులు, శాశ్వతంగా ఉప్పుగా మారుతాయి. డెల్టా లాంటి ప్రాంతాల్లో వర్షపు నీటిని నీటిగుంతల ద్వారా భూగర్భంలోనికి పంపిస్తే, అక్కడి భూగర్భ జలంలో లవణీయత బాగా పెరుగుతుంది. భూమిలోని పొరలు నీటితో నిండి ఉంటాయి కాబట్టి, అధికమైన నీరు ఆ పొరల్లోకి సరిగా ఇంకవు. ఫలితంగా పొరల్లో నీటి కదలికలు తగ్గి, లవణీయత పెరగడానికి కారణమవుతాయి. కాబట్టి, ఆయా ప్రాంతాల్లో నీటి గుంతలకు అయ్యే వ్యయాన్ని ఇతర ప్రాంతాలకు మళ్లించి, అక్కడ భూగర్భ జలాల మట్టాలు పెరగడానికి ఉపయోగించాలి. నీటి సంరక్షణ కోసం ఆంధ్రప్రదేశ్‌ ప్రభుత్వం తలపెట్టిన 'నీరు-భూమి-చెట్టు', తెలంగాణ ప్రభుత్వం చేపట్టిన 'మిషన్‌ కాకతీయ' పథకాలను ప్రజల సహకారంతో శాస్త్రీయంగా యుద్ధప్రాతిపదికపై దీర్ఘకాలం నిర్వహించినప్పుడే రానున్న రోజుల్లో నీటిఎద్దడి తీవ్రతను ఎదుర్కోవచ్చు. క్రమం తప్పకుండా భూగర్భ జలస్థితిగతులపై అధ్యయనం చేయాలి. ఎప్పటికప్పుడు పరిస్థితి తెలుసుకోవడానికి, తద్వారా తక్షణమే తగు నీటి నిర్వహణ చర్యలు చేపట్టడానికి దీనివల్ల వీలవుతుంది. దేశ మౌలిక అవసరాల్లో కీలకపాత్ర పోషిస్తున్న భూగర్భ జలనిధిని అప్పుడే కాపాడుకోగలం!

(రచయిత - ఆచార్య నందిపాటి సుబ్బారావు)
(భూ విజ్ఞాన శాస్త్ర నిపుణులు)
Posted on 06-03-2015