Ask the Expert
|
Feedback
|
About us
|
Contact us
|
Pratibha Home


జాతీయం

జమిలితో కలిగేను మేలు!

గత మూడు దశాబ్దాల్లో అటు లోక్‌సభ, ఇటు శాసనసభలకు ఎన్నికలు జరగని సంవత్సరం ఒక్కటి కూడా లేదు. సరాసరిన ఏడాదికి ఐదు నుంచి ఏడు అసెంబ్లీలకు ఎన్నికలు జరిగాయి. ఫలితంగా వ్యయం తడిసి మోపెడవుతోంది. ఎన్నికల నియామవళి పాలనపైనా, అభివృద్ధి పనులపైనా తీవ్ర ప్రభావం చూపుతోంది. భద్రతా దళాలు ఈ పనిలోనే ఉండాల్సి వస్తోంది. ఇలాంటి అనేక సమస్యలకు లోక్‌సభ, అసెంబ్లీలకు కలిపి జమిలి ఎన్నికలు నిర్వహించడమే పరిష్కారమంటోంది నీతిఆయోగ్‌. 1951 నుంచి 2014 వరకు జరిగిన లోక్‌సభ, అసెంబ్లీ ఎన్నికలను విశ్లేషించడంతోపాటు 1999లో జస్టిస్‌ జీవన్‌రెడ్డి నేతృత్వంలోని న్యాయ సంఘం నివేదికను, 2015 డిసెంబరులో పార్లమెంటరీ స్థాయీసంఘం చేసిన సిఫార్సులను పరిగణలోకి తీసుకొని ఒకేసారి ఎన్నికల నిర్వహణకు సంబంధించిన ముసాయిదా నివేదికను నీతిఆయోగ్‌ రూపొందించింది.
రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్‌ 324 ప్రకారం రాష్ట్రపతి, ఉపరాష్ట్రపతి, లోక్‌సభ, రాజ్యసభ, శాసనసభ, శాసనమండలి ఎన్నికలు కేంద్ర ఎన్నికల సంఘం పర్యవేక్షణలో జరుగుతాయి. 1992లో రాజ్యాంగంలోని 73, 74వ సవరణల ప్రకారం రాష్ట్ర ఎన్నికల కమిషన్లు ఏర్పడ్డాయి. స్థానిక సంస్థలైన పంచాయతీరాజ్‌, పురపాలక సంఘాల్లోని మూడంచెల వ్యవస్థకు రాష్ట్ర ఎన్నికల కమిషన్లు ఎన్నికలు నిర్వహిస్తాయి. ప్రస్తుతం దేశంలో 31 రాష్ట్ర ఎన్నికల కమిషన్లు ఉన్నాయి. స్థానిక సంస్థలకు, లోక్‌సభ, అసెంబ్లీలకు ఒకేసారి ఎన్నికలు నిర్వహించడం అసాధ్యం. రాజ్యాంగం ప్రకారం స్థానిక సంస్థలకు ఎన్నికల నిర్వహణ అన్నది రాష్ట్ర పరిధిలోని అంశం. ప్రస్తుత ప్రతిపాదన ప్రకారం స్థానిక సంస్థల్లోని మూడంచెల ఎన్నికలు ఒకేరోజు జరుగుతాయి. లోక్‌సభ, అసెంబ్లీలకు కలిపి ఒకరోజు జరుగుతాయి. దీనివల్ల ఓటరు ఒకేరోజు, ఒకే సమయంలో లోక్‌సభకు, అసెంబ్లీకి ఓటుహక్కును వినియోగించుకొంటారు. దీనర్థం దేశమంతా ఒకేరోజు పోలింగు జరుగుతుందని కాదు. ప్రస్తుతం జరుగుతున్నట్లుగానే దశలవారీగా జరుగుతాయి. కాకపోతే ఓటరు లోక్‌సభకు, అసెంబ్లీకి ఒకేరోజు ఒకేసారి ఓటేస్తారు.

గతంలో..
* దేశంలో 1952లో జరిగిన తొలి ఎన్నికలు ఏకకాలంలోనే జరిగాయి. ఆ తరువాత 1957, 1962, 1967 వరకు అదే పంథా కొనసాగింది.
* 1968, 69లో పలు రాష్ట్రాల శాసనసభలు రద్దవడంతో ఈ ఏకకాలతకు విరామం వచ్చింది. 1970లో అప్పటి లోక్‌సభ రద్దయి 1971లో మళ్లీ ఎన్నికలు జరిగాయి.
* తొలి మూడు లోక్‌సభలు అయిదేళ్ల పాటు పూర్తికాలం కొనసాగాయి.
* 1971లో ఏర్పడిన అయిదో లోక్‌సభ 1977 వరకు కొనసాగింది.(అత్యయిక స్థితి కారణంగా)
* దీంతో 1967 తరువాత మళ్లీ ఇంతవరకు దేశంలోని అన్ని రాష్ట్రాల శాసనసభలు, లోక్‌సభకు ఒకేసారి ఎన్నికలు నిర్వహించే వీలు కలగలేదు.
* 6,7,9,11,12,13వ లోక్‌సభలు గడువు తీరక ముందే రద్దయ్యాయి. పలు రాష్ట్రాల శాసనసభలు కూడా ఇదే పరిస్థితిని ఎదుర్కొన్నాయి. ఒకేసారి ఎన్నికలన్న పరిస్థితి లేకుండా పోయింది.

ఒకేసారి ఎందుకు
* ఎన్నికల కమిషన్‌ విధించే ఎన్నికల ప్రవర్తన నియామవళి కారణంగా అభివృద్ధి కార్యక్రమాలపైనా, పరిపాలనపైనా ప్రభావం పడుతోంది.
* ఎన్నికల షెడ్యూలు ప్రకటించినప్పటి నుంచి ప్రక్రియ ముగిసే వరకు నియమావళి అమలులో ఉంటుంది. ఎన్నికల నియమావళి అమలులో ఉన్నంత వరకు అభివృద్ధి కార్యక్రమాలు, సంక్షేమ పథకాలు, భారీ ప్రాజెక్టులు ఇలా అన్నింటిపైనా ప్రభావం ఉంటుంది. నియమావళి అమలులో ఉండటం వల్ల ఎక్కువ రోజులు ఎలాంటి విధానపరమైన నిర్ణయాలు తీసుకోలేని పరిస్థితి.
* 2014లో వేర్వేరు రాష్ట్రాల్లో మొత్తం ఏడు నెలలు నియమావళి అమలులో ఉంది. 2015లో కూడా ఎక్కువ రాష్ట్రాల్లో ఇదే పరిస్థితి.
* ప్రస్తుతం అసెంబ్లీల గడువును పరిశీలిస్తే 2021 వరకు ప్రతి ఆరు నెలలకోసారి రెండు నుంచి ఐదు రాష్ట్రాలకు అసెంబ్లీలకు ఎన్నికలు జరుగనున్నాయి.
* తరచూ ఎన్నికల వల్ల ప్రభుత్వంపై ఎక్కువ ఆర్థిక భారం పడుతుంది. ఎన్నికలలో పాల్గొనే రాజకీయ పార్టీలపైనా భారం ఉంటుంది. లోక్‌సభ ఎన్నికల నిర్వహణ ఖర్చును కేంద్రం భరిస్తుంది. అసెంబ్లీలకు వేరుగా నిర్వహించినపుడు ఖర్చును రాష్ట్రాలే భరిస్తాయి. రెండింటికి కలిపి జరిగితే కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు కలిసి భరిస్తాయి. మొదట రాష్ట్ర ప్రభుత్వం భరించి ఆడిట్‌ రిపోర్టు ఇచ్చిన తర్వాత కేంద్రం చెల్లిస్తుంది. లోక్‌సభకు ఎన్నికలైనా శాంతిభద్రతల నిర్వహణ వ్యయాన్ని రాష్ట్రమే భరించాలి.
* 2009 లోక్‌సభ ఎన్నికలకు కేంద్రానికి రూ.1,115 కోట్లు ఖర్చు కాగా, 2014లో మూడు రెట్లకుపైగా పెరిగి రూ.3,870 కోట్లయింది. అనధికారిక అంచనా ప్రకారం 2014లో అభ్యర్థులు, రాజకీయ పార్టీలు కలిపి రూ.30 వేల కోట్లకు పైగా ఖర్చు చేశాయి. తరచూ ఎన్నికలు రావడం, అభ్యర్థులు నిధులు సమకూర్చుకోవడం అవినీతి, నల్లధనానికి దారితీస్తుందని నీతి ఆయోగ్‌ పేర్కొంది. ఒకేసారి జరిగితే రూ.వేలకోట్లు ఆదా అవుతుంది.

ఏడాదికి 5 నుంచి 7 అసెంబ్లీలకు ఎన్నికలు
దేశంలో ఏడాదికి సరాసరిన ఐదు నుంచి ఏడు అసెంబ్లీలకు ఎన్నికలు జరుగుతున్నాయి. 2014లో మార్చి నుంచి మే వరకు జరిగిన 16వ లోక్‌సభ ఎన్నికలతోపాటు ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్‌, సిక్కిం, ఒడిశాలకు జరిగాయి. 2014 సెప్టెంబరు, అక్టోబరులో మహారాష్ట్ర, హరియాణా, అక్టోబరు, డిసెంబరులో జార్ఖండ్‌, జమ్మూకశ్మీర్‌, 2015 జనవరి-ఫిబ్రవరిలో దిల్లీ, సెప్టెంబరు-నవంబరులో బిహార్‌, 2016 మార్చి-మే నెలల మధ్య అసోం, కేరళ, పుదుచ్చేరి, తమిళనాడు, పశ్చిమబెంగాల్‌ రాష్ట్రాలకు జరిగాయి. దీని ప్రకారం లోక్‌సభకు కాకుండా 2014 మార్చి నుంచి 2016 మే వరకు 15 రాష్ట్రాల అసెంబ్లీలకు ఎన్నికలు జరిగాయి. ఒక రాష్ట్ర అసెంబ్లీ ఎన్నికలు ముగిసిన నెలకే మరో రాష్ట్ర ఎన్నికలు వచ్చాయి. వీటికి తోడు స్థానిక సంస్థలకు చెందిన మూడంచెల ఎన్నికలు, ఉప ఎన్నికలు. ఇలా తరచూ ఎన్నికలు పరిపాలన, అభివృద్ధిపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతున్నాయని నీతి ఆయోగ్‌ అధ్యయనం చెబుతోంది.
భద్రతా దళాల మోహరింపు సమస్యే
* తరచూ ఎన్నికల వల్ల పోలింగ్‌ సిబ్బందిని, భద్రతా దళాలను ఎన్నికల కోసమే ఎక్కువ కాలం వినియోగించాల్సి వస్తోంది. 16వ లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో దేశంలోని 9.3 లక్షల పోలింగ్‌ కేంద్రాల్లో నిర్వహణ, పర్యవేక్షణకు కోటి మందిని వినియోగించాల్సి వచ్చింది.
* భద్రతకు కేంద్ర సాయుధ బలగాలతోపాటు రాష్ట్ర సాయుధ పోలీసు బలగాలు, హోంగార్డులు, జిల్లా పోలీసులను వినియోగించాల్సి వస్తుంది. 16వ లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో కేంద్ర ఎన్నికల సంఘం 1349 కంపెనీల కేంద్ర బలగాలను మోహరించింది.
* ఆరు నెలలకోసారి రెండు నుంచి ఐదు అసెంబ్లీలకు ఎన్నికలు జరిగితే తరచూ ఒక ప్రాంతం నుంచి ఇంకో ప్రాంతానికి తరలిస్తూనే ఉండాల్సి ఉంటుంది. దీనివల్ల ఈ భద్రతా దళాలు నిర్దేశించిన పని చేయలేకపోతున్నాయని నీతి ఆయోగ్‌ పేర్కొంది.
సమాయత్తం కావాల్సిందే..
* జమిలిగా నిర్వహించాలంటే భారీ స్థాయిలో ఎన్నికల సామగ్రి సమకూర్చుకోవాలి.
* ఇప్పుడున్న అంచనాల ప్రకారం దీనికోసం రూ.9,284.15 కోట్లు అవసరం.
* వీటిని భద్రపరచడానికి గోదాముల కోసం ఏర్పాట్లు కూడా పెరగాల్సి ఉంటుంది.
* పైగా 15 ఏళ్లకోసారి ఈవీఎంలు మార్చాలి.

అమలు ప్రతిపాదన ఇలా
లోక్‌సభ, అన్ని రాష్ట్రాల అసెంబ్లీల ఎన్నికలు ఒకేసారి నిర్వహించడం ఎలా అన్నదానిపై కూడా నీతి ఆయోగ్‌ ప్రతిపాదన చేసింది. 17వ లోక్‌సభ నుంచే దీనిని అమలు చేయాలని సూచించింది.
* మొదట రెండు దశల్లో ఎన్నికలు నిర్వహించడం ద్వారా దీనిని అధిగమించవచ్చని పేర్కొంది.
* లోక్‌సభకు, 14 రాష్ట్రాల అసెంబ్లీలకు 2019 ఏప్రిల్‌- మే మధ్య ఎన్నికలు నిర్వహించాలి. మిగిలిన రాష్ట్రాలకు 2021 అక్టోబరు-నవంబరు మధ్య నిర్వహించాలి. ఇది పార్లమెంటరీ స్థాయీ సంఘం చేసిన సిఫార్సుకు తగ్గట్లుగా ఉంది. దీనికి ఒకసారి అసెంబ్లీల గడువు పొడిగించడం లేదా తగ్గించడం చేయాల్సి ఉంటుంది. ఇందుకు రాజ్యాంగ సవరణలు అవసరమవుతాయి.
* ముందస్తుగా అసెంబ్లీ లేదా లోక్‌సభను రద్దు చేయాల్సి వస్తే రాజ్యాంగ సవరణలు అవసరమవుతాయని నీతి ఆయోగ్‌ పేర్కొంది.

ఇతర దేశాల్లో..
రెండు దేశాల్లో ఇలాంటి విధానం అమలవుతోంది.
దక్షిణ ఆఫ్రికా
అయిదేళ్లకోసారి జాతీయ, రాష్ట్రాల సభలకు ఒకేసారి నిర్వహిస్తారు. అక్కడికి రెండేళ్ల తరువాత పురపాలక ఎన్నికలుంటాయి.
స్వీడన్‌
నాలుగేళ్లకోసారి నేషనల్‌, ప్రొవిన్షియల్‌, మున్సిపల్‌ ఎన్నికలు ఒకే తేదీన నిర్వహిస్తారు. ఎన్నికల సంవత్సరంలో సెప్టెంబరు రెండో ఆదివారం నాడు ఇవి నిర్వహిస్తారు.

- ఈనాడు, హైదరాబాద్‌
Posted on 26-04-2017