Ask the Expert
|
Feedback
|
About us
|
Contact us
|
Pratibha Home


ఇతరాలు

గిడ్డంగులు పెరిగితేనే తీరేను కడగండ్లు!

భారత ఆహార సంస్థ (ఎఫ్‌సీఐ) పునర్వ్యవస్థీకరణకు శాంతకుమార్‌ అధ్యక్షతన ఏర్పాటైన ఉన్నత స్థాయి సంఘం(హెచ్‌ఎల్‌సీ) సిఫార్సులను యథాతథంగా అమలు చేసినట్లయితే- ఆంధ్రప్రదేశ్‌, తెలంగాణల్లో కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు చిరకాలంగా నిర్మించుకొన్న వ్యవసాయోత్పత్తుల నిల్వ సామర్థ్యం దెబ్బతింటుంది. రెండు తెలుగు రాష్ట్రాల్లో ఆహార ధాన్యాల సేకరణ బాధ్యతనుంచి ఎఫ్‌సీఐ వైదొలగాలంటూ హెచ్‌ఎల్‌సీ సిఫార్సు చేయడం అనర్థాలకు దారితీస్తుంది. ఆరో దశకంలో తీవ్ర ఆహార కొరతవల్ల వచ్చిపడిన సంక్షోభంనుంచి మన ప్రభుత్వం ఏమీ నేర్చుకోలేదని హెచ్‌ఎల్‌సీ తీరునుబట్టి అర్థమవుతోంది. ఆహార కొరతను అధిగమించడానికి ప్రభుత్వం 1965లో ఎఫ్‌సీఐని స్థాపించి, దానికి ధాన్య సేకరణ; నిల్వ, ప్రజా పంపిణీ వ్యవస్థ (పీడీఎస్‌)కు సరఫరా, రైతులకు గిట్టుబాటు ధర చెల్లింపు బాధ్యతలను అప్పగించింది. కాలక్రమంలో భారత్‌లో ఆహార ధాన్యాలు, పండ్లు, కూరగాయల ఉత్పత్తి బాగా పెరిగినా- నిల్వ సామర్థ్యం, పంట కోతల అనంతర సౌకర్యాలు, సేవలు కొరవడి పెద్దయెత్తున నష్టం వాటిల్లుతోంది. దీన్ని నివారిస్తే ఆహార ధరల స్థిరీకరణ సులువు అవుతుంది.

తెలుగు రాష్ట్రాలకు పొంచిఉన్న ముప్పు

దేశంలో ఏటా రూ.44,000కోట్ల విలువైన ఆహార ధాన్యాలు, పండ్లు, కూరగాయలు నష్టమవుతుండగా; వాటిలో పండ్లు, కూరగాయల విలువే రూ.13,000 కోట్లని ఇటీవల ఒక నివేదిక నిగ్గుతేల్చింది. భారత్‌కు ఆరు కోట్ల టన్నుల వ్యవసాయోత్పత్తులను నిల్వచేయగల శీతల గిడ్డంగులు అవసరం. ప్రస్తుతం 3.66కోట్ల టన్నుల సామర్థ్యమున్న శీతల గిడ్డంగులే అందుబాటులో ఉన్నాయి. ప్రస్తుతం ఎఫ్‌సీఐ, రాష్ట్ర గిడ్డంగుల సంస్థల అధీనంలోని సాధారణ, శీతల గిడ్డంగుల్లో మొత్తం 7.44కోట్ల టన్నుల వ్యవసాయోత్పత్తులను మాత్రమే నిల్వ చేయవచ్చు. 19 రాష్ట్రాల్లో ప్రైవేటు వ్యవస్థాపకుల గ్యారంటీ(పీఈజీ) పథకం కింద 2.04కోట్ల టన్నుల నిల్వ సామర్థ్య సృష్టికి ప్రభుత్వం అనుమతించింది. ఆధునిక గిడ్డంగుల నిర్మాణాన్ని ప్రోత్సహించడంకోసం కేంద్ర ప్రభుత్వం 2007లో గిడ్డంగుల (అభివృద్ధి, నియంత్రణ) బిల్లు తెచ్చింది. ఈ రంగాన్ని నియంత్రించడానికి డబ్ల్యూడీఆర్‌ఏ అనే సంస్థను ఏర్పాటు చేసి, గిడ్డంగి రసీదు(డబ్ల్యూఆర్‌)లను జారీచేసే అధికారాన్ని దానికి కట్టబెట్టింది. డబ్ల్యూడీఆర్‌ఏ ధ్రువీకరణ పొందిన గిడ్డంగులను ప్రైవేటు సంస్థలు, కేంద్ర గిడ్డంగుల సంస్థ, రాష్ట్ర సంస్థలు, సహకార సంఘాలు నిర్వహిస్తున్నాయి. నేడు దేశంలో డబ్ల్యూడీఆర్‌ఏ ధ్రువీకరణ పొందిన గిడ్డంగుల సంఖ్య 555కాగా- వాటిలో 94 ఆంధ్రప్రదేశ్‌, తెలంగాణల్లో ఉన్నాయి. ధ్రువీకృత గిడ్డంగుల్లో సరకు నిల్వ చేసిన రైతులకు ఇచ్చే వేర్‌ హౌస్‌ రసీదు (డబ్ల్యూఆర్‌)లను పూచీకత్తుగా చూపి బ్యాంకులనుంచి రుణాలు తీసుకోవచ్చు.

ఎఫ్‌సీఐ పునర్వ్యవస్థీకరణకు హెచ్‌ఎల్‌సీ చేసిన సిఫార్సులు రెండు తెలుగు రాష్ట్రాల్లో దీర్ఘకాలంనుంచీ నిర్మించుకొన్న నిల్వ సామర్థ్యాన్ని దెబ్బకొడతాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఎఫ్‌సీఐ, కేంద్ర గిడ్డంగి సంస్థ (సీడబ్ల్యూసీ), ప్రైవేటు సంస్థలు కలిసి 18.39లక్షల టన్నుల నిల్వ సామర్థ్యం సృష్టించాయి. తెలంగాణలో ఇది 13.89లక్షల టన్నులుగా ఉంది. రెండు రాష్ట్రాల్లో వరసగా 85శాతం, 95శాతం సామర్థ్యాలను ఉపయోగించుకుంటున్నారు. ఆంధ్రప్రదేశ్‌ నిల్వ సామర్థ్యంలో 81శాతం ఎఫ్‌సీఐ, సీడబ్ల్యూసీ తదితర ప్రభుత్వ సంస్థలు సృష్టించినవే. తెంగాణలో ఇది 79శాతం. రెండు రాష్ట్రాల్లో డబ్ల్యూడీఆర్‌ఏ ధ్రువీకరణ పొందిన గిడ్డంగుల మొత్తం నిల్వ సామర్థ్యం 2,09,493 టన్నులు. తెలుగు రాష్ట్రాలు మరింత నిల్వ సామర్థ్యం సమకూర్చుకోవడం ఎంతో అవసరం. ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో తొమ్మిది జిల్లాల్లో మాత్రమే డబ్ల్యూడీఆర్‌ఏ ధ్రువీకరణ పొందిన ఆధునిక గిడ్డంగులు ఉన్నాయి. రైతులకు వేర్‌ హౌస్‌ రసీదులను (డబ్ల్యూఆర్‌) జారీచేసే అధికారం వీటికి మాత్రమే ఉంది. తెలుగు రాష్ట్రాల్లో పది వేల టన్నులకు మించి నిల్వ సామర్థ్యం కలిగి, డబ్ల్యూడీఆర్‌ఏ ధ్రువీకరణ పొందిన భారీ గిడ్డంగుల సంఖ్య ఆరు మాత్రమే. అవి విజయవాడ, గుంటూరు, నిజామాబాద్‌, కడప, తాడేపల్లి గూడెం, సూర్యాపేటల్లో ఉన్నాయి. వీటిలో ఎఫ్‌సీఐ సేకరించే వరి, గోధుమలనే కాకుండా అన్ని రకాల వ్యవసాయోత్పత్తులను నిల్వ చేయవచ్చు.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని 13జిల్లాల్లో గత ఏడాది 68.62లక్షల టన్నుల బియ్యం, 574టన్నుల గోధుమ, 4.11లక్షల టన్నుల జొన్నలు, లక్ష టన్నుల సజ్జలు, 19.10లక్షల టన్నుల మొక్క జొన్నలు, 41.53లక్షల టన్నుల పప్పు గింజలు ఉత్పత్తి అయ్యాయి. వీటన్నింటినీ నిల్వ చేసుకునే సామర్థ్యం ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు లేదు. అలాంటప్పుడు ఎఫ్‌సీఐ నిల్వ బాధ్యతలనుంచి తప్పుకొని, వాటిని ప్రైవేటు సంస్థలకు అప్పగిస్తే పరిస్థితి ఎంత నష్టదాయకంగా ఉంటుందో వేరే చెప్పక్కర్లేదు. తెలుగు రాష్ట్రాల్లో ప్రత్యామ్నాయ నిల్వ వసతులు ఏర్పడిన తరవాతనే ఎఫ్‌సీఐ తన బాధ్యతలనుంచి వైదొలగడం అభిలషణీయం. లేదంటే హెచ్‌ఎల్‌సీ సిఫార్సులవల్ల ఆంధ్రప్రదేశ్‌, తెలంగాణలు భారీగా నష్టపోతాయి. ప్రత్యామ్నాయ నిల్వ వసతులు లేకపోతే, పంట కోతల తరవాత భారీగా ధాన్యం మార్కెట్లోకి విడుదలై, ధరలు ఉన్నపళాన పడిపోయి రైతులు నష్టపోతారు. దీన్ని నివారించడానికి వారు సొంతగా నిల్వ సౌకర్యం సమకూర్చుకోవడం కానీ, ప్రైవేటు గిడ్డంగుల్లో వసతిని కొనుగోలు చేయడం కానీ అనివార్యమవుతుంది. ప్రైవేటు గిడ్డంగుల్లో నిల్వ సౌకర్యంకోసం అందరూ పోటీపడితే ధరలు చుక్కలనంటుతాయి. ఇలాంటి పరిస్థితిని నివారించడానికి ఎఫ్‌సీఐ ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో 11.18లక్షల టన్నులు, తెలంగాణలో 8.32లక్షల టన్నుల నిల్వ వసతులను అద్దెకు తీసుకుంది. ఎఫ్‌సీఐ తెలుగు రాష్ట్రాల నుంచి వైదొలగితే రైతుల పరిస్థితి ఎలా ఉంటుందో దీన్ని బట్టి అర్థం చేసుకోవచ్చు.

గిడ్డంగుల్లో నిల్వ సామర్థ్యం తగ్గిపోయి, రైతులు తమ పంటను తెగనమ్ముకోవలసిన దుస్థితి వస్తే దురాశాపరులైన వ్యాపారులు పెద్దయెత్తున అక్రమ నిల్వలకు పాల్పడతారు. పంట కోతలు పూర్తయిన కొన్ని నెలలకు- బహుశా జులై- అక్టోబరు మధ్యకాలంలో ధరలు భారీగా పెంచి లాభాలు దండుకొంటారు. ధనిక రైతుల మాదిరిగా తమ పంటకు మంచి ధర వచ్చే వరకు ఆగే స్తోమత సన్నకారు, మధ్యతరగతి రైతులకు ఉండదు. అందువల్ల వారు పంటను అయినకాడికి తెగనమ్ముకోవలసి వస్తుంది. ఈ పరిస్థితిలో వారికి కనీస మద్దతు ధర (ఎంఎస్‌పీ) ఎంతో ఆసరా ఇస్తుంది. ఎంఎస్‌పీ అనేది రైతులకు బీమా లాంటిది. అది మార్కెట్లో ఆహార ధాన్యాల ధరలకు ఒక ప్రాతిపదికగా ఉపయోగపడుతుంది. దీన్ని రద్దు చేస్తే, దేశం మళ్లీ ఆరో దశకంలో మాదిరిగా విదేశాల నుంచి ఆహార ధాన్యాలను దిగుమతి చేసుకోవలసిన అగత్యం ఏర్పడవచ్చు. వంద కోట్లకు పైబడి జనాభా ఉన్న భారతదేశం ప్రపంచ ఆహార ధాన్యాల మార్కెట్లో ప్రవేశిస్తే, ధరలు అమాంతం ఆకాశాన్ని తాకుతాయి. 2010-'11లో భారత్‌ అంతర్జాతీయ విపణిలో గోధుమలను కొనుగోలు చేయబోతోందని వార్తలు వచ్చినదే తడవుగా ధరలు మిన్నంటాయి.

ఈ రోజుల్లో ఆహార ధాన్యాల సేకరణ, నిల్వ, రవాణా ఎంతో ఖరీదైన వ్యవహారాలుగా మారిపోయాయని శాంతకుమార్‌ నాయకత్వంలోని హెచ్‌ఎల్‌సీ గోడు వెళ్లబుచ్చింది. సేకరణ ప్రాంతాలనుంచి వినియోగ ప్రాంతాలకు ఎఫ్‌సీఐ రోజూ 25లక్షల బస్తాల ఆహార ధాన్యాలను రవాణా చేయవలసి వస్తోంది. నిరుడు ధాన్య రవాణాకు రూ.127కోట్లు వెచ్చించవలసి వచ్చిందని హెచ్‌ఎల్‌సీ వాపోయింది. వినియోగ ప్రాంతాలకు దూ రంగా వేర్వేరు ప్రాంతాల్లో ఎఫ్‌సీఐ నిల్వ సౌకర్యాలు ఏర్పాటు చేసుకోవడం వల్లనే రవాణా వ్యయం ఇంతలా పెరిగిపోయింది. కానీ, ఎఫ్‌సీఐ అసమర్థతకు రైతులను శిక్షించాలన్నది హెచ్‌ఎల్‌సీ అభిమతంలా ఉంది. ఎఫ్‌సీఐ కనుక ఇంత పెద్దయెత్తున ఆహార ధాన్యాలను దేశం నలుమూలలకూ తరలించకపోతే, ప్రజలు కరవు బారిన పడే ప్రమాదం ఉంది. పేదలకు ఆహారాన్ని కాకుండా నేరుగా నగదును బదిలీ చేసినంత మాత్రాన ఎఫ్‌సీఐగానీ- మరే ఇతర ప్రభుత్వ సంస్థ కానీ ఇక ఆహార ధాన్యాలను తరలించవలసిన అవసరం ఉండదని భావించడం పొరపాటు. ప్రభుత్వం బదిలీ చేసిన నగదుతో పేద ప్రజలు ఆహార ధాన్యాలు కొనుగోలు చేయడానికి మార్కెట్‌కు వెళ్లినా, అక్కడ కావలసిన పరిమాణంలో ధాన్యం లభించకపోతే ధరలు పెరిగిపోవడం ఖాయం. ఆహార ద్రవ్యోల్బణంవల్ల ప్రభుత్వం ఇచ్చే నగదు సబ్సిడీకి తగిన పరిమాణంలో ధాన్యం లభించదు.

విధానాలు మారాలి

ఇటీవలి కాలంలో రెండు తెలుగు రాష్ట్రాలు నీరు తక్కువగా అవసరమయ్యే జొన్నలు, సజ్జలు వంటి చిరు ధాన్యాల సాగును ఎక్కువగా ప్రోత్సహిస్తున్నాయి. పెరిగిన ఉత్పత్తికి దీటుగా నిల్వ సౌకర్యాలు ఉన్నాయా అన్నది ప్రశ్న. కాబట్టి ప్రభుత్వ- ప్రైవేటు భాగస్వామ్యంతోనూ, సొంతంగానూ కొత్త నిల్వ వసతులను నిర్మించడానికి రాష్ట్రప్రభుత్వాలు నడుంకట్టాలి. గిడ్డంగుల నిర్మాణానికి విశాలమైన స్థలాలు కావాలి. వీటికి బాగా ఖర్చవుతుంది. రాష్ట్ర గిడ్డంగుల సంస్థ (ఎఫ్‌డబ్ల్యూసీ)కి ప్రభుత్వం స్థలమిస్తే, దాన్ని బ్యాంకులకు పూచీకత్తుగా పెట్టి రుణం పొంది భారీ గిడ్డంగి నిర్మాణం చేపట్టవచ్చు. ఈ పద్ధతిలో రెండు మూడేళ్లలోనే అదనపు నిల్వ సామర్థ్యం సమకూర్చుకోవచ్చు. తన గిడ్డంగుల్లో నిల్వచేసిన సరకుల గురించి ఎస్‌డబ్ల్యూసీకి విస్తృత సమాచారం ఉంటుంది. ఈ సమాచారాన్ని ఉపయోగించి, రైతులకు లాభసాటిగా పంటల ఉత్పత్తినీ, ధరలనూ ప్రభావితం చేయవచ్చు. ఈ అంశాలన్నింటినీ పరిగణనలోకి తీసుకోకుండా హెచ్‌ఎల్‌సీ సిఫార్సులను గుడ్డిగా అమలు చేస్తే తెలుగు రాష్ట్రాల్లో వ్యవసాయ రంగం తీవ్రంగా దెబ్బతింటుంది. చిన్న, మధ్యతరగతి రైతుల జీవితాలు సంక్షోభంలోకి జారిపోతాయి.

(రచయిత - డాక్టర్ ఎస్‌. అనంత్‌ )
Posted on 18-02-2015